سیم ارت را به کجا وصل کنیم؟
حتما در سیستم برق ساختمان برای شما هم این سوال پیش آمده که سیم ارت را به کجا وصل کنیم؟ سیم ارت را باید به سیستم ارت استاندارد ساختمان وصل کرد؛ یعنی از پریز ارتدار به شینه ارت تابلو برق […]
سیستم ارت از مهمترین اجزای ایمنی ساختمان است؛ سیستمی که بهطور مستقیم با جان انسانها، سلامت تجهیزات الکتریکی و پایداری شبکه برق در ارتباط است. هرگونه نقص در اجرای آن میتواند باعث برقگرفتگی، آتشسوزی، سوختن تجهیزات و حتی ازکارافتادن سیستمهای حیاتی شود. یکی از پرسشهای رایج در پروژههای ساختمانی این است که «چند چاه ارت لازم داریم و نحوه محاسبه تعداد چاه ارت چگونه است؟»
واقعیت این است که برخلاف تصور عمومی، تعداد چاههای ارت یک عدد ثابت یا نسخه واحد برای همه ساختمانها نیست. این تعداد بر اساس مجموعهای از عوامل مانند مقاومت خاک، نوع کاربری ساختمان، میزان حساسیت تجهیزات، شدت جریانهای نشتی و استانداردهای موردنیاز پروژه تعیین میشود. هدف نهایی همیشه رسیدن به مقاومت قابلقبول و ایمن است؛ مقاومتی که در صورت بروز خطا، بتواند مسیر مناسبی برای تخلیه جریان ایجاد کند و از افراد و تجهیزات محافظت نماید.
در این مطلب، تمام معیارهای تعیین تعداد چاه ارت بهصورت مرحلهبهمرحله و همراه با مثالهای کاربردی بررسی میشود. همچنین با فرمول محاسبه و روشهای کاهش تعداد چاه با استفاده از تکنیکهای بهبود مقاومت خاک آشنا خواهید شد. این نوشته راهنمایی است برای مهندسان، برقکاران و سازندههایی که میخواهند تصمیم درستی درباره سیستم ارت ساختمان خود بگیرند و اجرای آن را اصولی و استاندارد انجام دهند.
برای تعیین تعداد، طبق مراحل زیر عمل میشود:
مقاومت خاک با دستگاه ارت تستر سهپایه یا چهارپایه اندازهگیری میشود و بسته به نوع خاک مقادیر زیر معمول است:
نکته: هرچه مقاومت خاک بیشتر باشد، نیاز به چاههای بیشتری وجود خواهد داشت.
مقاومت یک چاه ارت استاندارد (عمق 6–8 متر و صفحه مسی) معمولاً در این بازه است:

برای ساختمان، باید بدانیم سیستم چه توانی دارد:
چاههای ارت به صورت موازی با یکدیگر متصل میشوند، بنابراین مقاومت نهایی طبق فرمول زیر کاهش مییابد:

اگر همه چاهها مقاومت یکسانی داشته باشند (مثلاً R):

پس اگر یک چاه ۱۰ اهم باشد و بخواهیم مقاومت نهایی ۲ اهم شود:

یعنی نیاز به ۵ چاه ارت داریم.
در ادامه 4 مثال از نحوه محاسبه تعداد چاه ارت در ساختمانهای مختلف را برای درک بیشتر شما آوردیم.
محاسبه:

=> ۳ یا ۴ چاه ارت
اگر خاک کمی بهتر باشد (مثلاً ۶ اهم)، با ۲ چاه نیز کافی میشود.


=> ۸ چاه لازم است.
در پروژههای حساس معمولاً علاوه بر چاههای عمقی، از الکترودهای افقی و مش زمین نیز استفاده میشود.

=> ۵ چاه مورد نیاز است.
چون برق صنعتی نشتی و اضافهجریان بیشتری دارد، مقدار استحکام سیستم ارت بسیار مهم است.
در برجها معمولاً دو سیستم ارت وجود دارد:
بنابراین حتی اگر مقاومت خاک خوب باشد، حداقل ۲ چاه جداگانه موردنیاز است.
چند عامل اصلی باعث افزایش تعداد چاههای ارت میشود:

اگر امکان افزایش تعداد چاهها وجود ندارد:
این روشها مقاومت چاه را کاهش میدهند.
همانطور که در طول این مطلب بررسی شد، محاسبه تعداد چاه های ارت برای یک ساختمان، فرآیندی مهندسی است که بر اساس مجموعهای از عوامل فنی و محیطی مانند مقاومت خاک و مقاومت نهایی موردنیاز صورت میگیرد و نمیتوان آن را با یک فرمول کلی و ثابت برای همه پروژهها تعریف کرد. درک درست این عوامل، اساس اجرای یک سیستم ارت ایمن و کارآمد است. محاسبه تعداد چاه های ارت با استفاده از فرمول موازیسازی، به راحتی قابل تخمین است.